Alina Margolis-Edelman urodziła się w 1922 r. w Łodzi.  Mała Ala i jej brat Janek byli pierwowzorami Ali i Olka ze słynnego „Elementarza” Mariana Falskiego. Jej rodzice byli lekarzami i mimo żydowskiego pochodzenia – ateistami. Alina miała natomiast religijną nianię, która zapisała ją na religię katolicką. Zajęcia szybko jednak przerwała siostra zakonna. Jak napisała Alina Edelman w swojej biografii, któregoś dnia usłyszała od zakonnicy: „Przykro mi, Alinko, ale nie możesz zostać na lekcji. Nie wiedziałam, że jesteś Żydóweczką”. Wszyscy spojrzeli na mnie. Znieruchomiałam, poczułam, że palą mnie policzki. »Musisz wyjść” powtórzyła łagodnie siostra. Wstałam i poszłam w kierunku drzwi.”

Nieco później z tego samego powodu nie mogła należeć do drużyny zuchowej: „Żeby należeć do zuchów, trzeba być katoliczką. A ty jesteś Żydóweczką” – usłyszała od druhny.

W czasie II wojny światowej jej ojciec trafił do niemieckiego obozu, mama z dziećmi wyjechała do Warszawy. Pracowała jako lekarka w warszawskim getcie. Alina uczyła się wtedy w Żydowskiej Szkole Pielęgniarek. Swego przyszłego męża, Marka Edelmana, także poznała w getcie. Po powstaniu, gdy Żydzi próbowali wydostać się z getta, uratowała mu życie, potem jednocześnie zachorowali na gruźlicę. Na szczęście przeżyli.

Po wojnie została lekarzem pediatrą. Bardzo zaangażowała się w leczenie dzieci z cukrzycą, otworzyła dwa ośrodki lecznicze specjalnie dla nich – w Rabce i Kołobrzegu. Pracowała też naukowo. W 1968 r. po wydarzeniach marcowych nie pozwolono jej na kontynuowanie pracy naukowej, odrzucając rozprawę habilitacyjną, dotyczącą teorii typów cukrzycy.

Wyemigrowała wraz z dziećmi do Francji. Później wielokrotnie przyznawała, że pierwsze lata emigracji były najgorsze w jej życiu – nie mogła nostryfikować dyplomu, została więc laborantką zabijająca szczury do badań. Przez pięć lat walczyła o odzyskanie pozycji zawodowej. Zaangażowała w działalność organizacji Lekarze bez Granic. Po 1980 r. wraz z Bernardem Kouchnerem współtworzyła organizację Lekarze Świata (była także współzałożycielką polskiej sekcji). Pracowała m.in. na statkach-szpitalach, wyławiających na Morzu Południowochińskim uciekinierów z komunistycznego Wietnamu (tzw. boat people), a także w szpitalach w Salwadorze, Czadzie, Afganistanie oraz Bośni i Hercegowinie. Była współzałożycielką francusko-polskiego stowarzyszenia SOS Aide aux Malades Polonais („Pomoc Chorym w Polsce”), zajmującego się leczeniem za granicą osób nieuleczalnych w Polsce, a także organizowaniem staży profesjonalnych dla polskich lekarzy i pomocą finansową dla polskich szpitali. W czasie stanu wojennego w Polsce organizowała pomoc dla polskiej opozycji. Po 1989 r. zaangażowała się w powstanie Fundacji Dzieci Niczyje (obecnie Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę). 6 kwietnia 1998 r. została Kawalerem Orderu Uśmiechu.

Zmarła w Paryżu, tak też jest pochowana. Jej symboliczny grób znajduje się na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie.

 

Na podst. Wikipedia.pl, lodz.wyborcza.pl

Fot. archiwum własne A. Margolis-Edelman